GÜNDEMDE

DÜNYADAN TEKNOLOJİ HABERLERİ

→
NIST, kuantum dolanıklığıyla konum doğrulamayı laboratuvarda sınadı
NISTAYRINTILI HABER

NIST, kuantum dolanıklığıyla konum doğrulamayı laboratuvarda sınadı

18 Kasım’da yayımlanan araştırmada iki doğrulayıcı istasyon dolanık fotonlar ve zamanlama kullandı. Yöntem laboratuvar aşamasında; deneyin yapıldığı kesin gün açıklanmadı.

· Yayın: ·NIST
Okuma ilerlemesi0%

Yeni çalışmada ne gösterildi?

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) öncülüğündeki araştırmacılar, kuantum dolanıklığını kullanarak bir ölçüm işleminin belirli bir konumda yapıldığını sınayan bir protokolü laboratuvarda denedi. Çalışma 18 Kasım 2026’da Nature dergisinde yayımlandı; deneyin yapıldığı kesin gün açıklanmadı. Araştırmacılar güvenilir iki doğrulayıcı istasyon ile aradaki konumu kanıtlaması gereken bir taraf kullandı. Hedef, uzaktan çalışan iki işbirlikçi saldırganın konum hakkında yanlış izlenim yaratmasını zorlaştırmak. Bu, kişilerin günlük hayatta telefonla konumunu doğrulayan kullanıma hazır bir uygulama değil.

Dolanık fotonlar ve zamanlama nasıl kullanıldı?

Boulder’daki NIST yerleşkesinde iki doğrulayıcı istasyon 195 metre arayla kuruldu; optik fiberler ve elektrik kabloları binanın koridorlarından geçirildi. Doğrulayıcılardan biri dolanık foton çifti üretip birini tutarken diğerini konumu sınanan tarafa gönderdi. İki istasyonun gönderdiği rastgele bilgiler, beklenen noktaya aynı anda ulaşacak biçimde zamanlandı. Ölçüm yapan taraf bu bilgilere göre fotonun kutuplanmasını ölçüp sonucunu geri iletti. İstasyonlar hem yanıt süresini hem de foton ölçümleri arasındaki korelasyonları değerlendirdi. İşlem birkaç dakika içinde milyonlarca kez tekrarlandı.

Bell testi neyi kontrol ediyor?

Protokolün temelinde, ölçümlerin klasik açıklamaların izin verdiğinden daha güçlü kuantum korelasyonları gösterip göstermediğini sınayan Bell testi bulunuyor. Rastgele ölçüm talimatları önceden bilinemediği için yanıtın zamanında üretilmesi de önemli. Kuantum bilgisinin kopyalanamaması, saldırganların bilgiyi çoğaltarak iki ayrı konumdan eşgüdümlü yanıt vermesini sınırlandıran fiziksel ilkelerden biri. Bunlar cihazların güvenilir olduğunun peşinen varsayılmadığı bir güvenlik yaklaşımına katkı sağlıyor; ancak sonucun geçerliliği makalede tanımlanan protokol ve saldırgan modeliyle birlikte okunmalı.

Karşılaştırmalar ve deneyin sınırları

Nature makalesi, deneyde her deneme öncesinde saldırganların yalnızca zayıf dolanıklığa sahip olduğu bir modelin uygulandığını belirtiyor. Araştırmacılar tek boyutta konum aralığının en iyi klasik karşılaştırmaya göre 2,47 kat daha küçük olduğunu raporladı. Aynı gecikmeye sahip klasik protokollerle karşılaştırmada konum hacmi 4,53 kat küçüktü. Bu değerler deneyin tanımlı kıyaslarına ait; her ağda aynı iyileşmenin elde edileceğini veya bütün saldırılara karşı mutlak korumayı kanıtlamıyor. Ölçüm duyarlılığı, kayıplar, cihaz gecikmeleri ve kurulacak ağın koşulları sonraki uygulamalarda önem taşıyacak.

Günlük kullanım için ne gerekiyor?

NIST, foton kayıplarını azaltmak için süperiletken nanotel tek foton algılayıcılarından ve verimli dolanık foton kaynağından yararlanıldığını açıklıyor. Yeterince foton algılanamazsa dürüst bir katılımcı bile Bell testini geçemeyebilir. Daha geniş mesafelerde çalışmak için güvenilir kuantum iletişim bağlantıları, kararlı algılayıcılar ve uygun zamanlama altyapısı gerekir. Kurum, bankacılık veya kritik altyapı gibi gerçek yaşam uygulamalarının en az on yıl uzakta olabileceğini belirtiyor. Sağlık kayıtları ve finansal işlemler olası kullanım alanlarıdır; deney bunların bugün korunduğunu göstermiyor.

Doğrulanan gelişme ve sonraki adım

Hakemli araştırma makalesi deney düzeneğini, kullanılan varsayımları ve klasik kıyaslamayı açıklar; NIST duyurusu laboratuvar kurulumu ve uygulamaya geçişin zorlukları için ayrıntı verir. Live Science ise gelişmeyi bağımsız bir haber olarak aktarır. Bu kaynaklar, Kasım ayında yayımlanan bir araştırma sonucunu destekliyor; ticari ürün duyurusunu veya saldırıya uğramaz bir ağı değil. Bundan sonra daha güçlü saldırgan modelleri, daha uzun bağlantılar, tekrarlanabilirlik ve gerçek sistemlere entegrasyon bağımsız olarak değerlendirilmeli.

Fotoğraf: Riley Wilson/NIST / Unsplash ↗

Kaynaklar ve doğrulama bağlantıları

İlk okuyan sen ol ✎ Yorum yaz

Yorumlar

Bu yazı için henüz okuyucu yorumu yok. İlk görüşünü sen paylaş.

Yorum yaz

Adın ve soyadın yorumunla birlikte herkese açık görünecek.

Yorumun gönderildiğinde görünür; spam ve tekrarlı gönderimler engellenir.